نکاتي درباره ماه مبارك رمضان
۶. از آثار کم خوری ، تواضع و فروتنی و خودشکنی و خاکساری است و رهایی از غرور و بادسری و خودبزرگ بینی و کبرورزی ، زیرا اینها همه سرچشمه ی طغیان و سرکشی و بدبندگی اند و آن کس که با گرسنگی از این آفات رها شود ، برای فروتنی و تسلیم و خضوع در برابر حق آماده خواهد بود .
۷. از آثار کم خوری ، کم خوابی است . گرسنگی کشیدن خواب را کم می کند ، زمینه ی بیداری و شب زنده داری را فراهم می سازد و آدمی را برای عبادت و نیایش که نردبان رسیدن به « مقام محمود » است یاری می دهد .
۸. از آثار کم خوری ، آسان سازی عبادت و بندگی است .
۹. روزه نه تکلیف الهی ، که تشریف الهی است و وجوب آن منتی است که از سوی خدا بر ما نهاده شده است ، تشریف و منتی که شکری در خور را می طلبد. ندای خداوند در آیه وجوب روزه « یا ایها الذین امنوا کتب علیکم الصیام » ندایی بس ارجمند ، افتخارآفرین و لذت انگیز است ، زیرا فراخوانی و دعوت ما به خوان کرم و خانه ی وصال و لقاء است .
۱۰. روزه تنها پرهیز از خوردن و آشامیدن نیست ، بلکه روزه دار باید گوش و چشم و زبانش نیز در پرهیز و پارسایی باشد .
۱۱. باید قصد ونیت از روزه گرفتن این باشد که این عمل انسان را به خدا نزدیک می سازد و او را به مقام وصال و رضای حق می رساند.
۱۲. روزه دار باید خویش را مسافر آخرت بداند ، در حال خضوع و خشوع و فروتنی و خودشکنی باشد ، دلش از عیب و آفت ، صاف و درونش از مکر و حیلت ، پیراسته باشد.
۱۳. روزه دار باید از هر چه جز خدای روی گردان باشد و تمامت دوستی و ارادتش را نثار و ایثار خدا کند و دلش را از دوستی جز او تهی سازد .
۱۴. روزه سه گونه است : 1. روزه عوام ، که همان پرهیز از خوردن و نوشیدن و دیگر مبطلات روزه است به گونه ای که در کتابهای فقهی آمده است 2. روزه خواص ، که افزون بر پرهیزهای یاد شده ، پرهیز از گناه نیز هست ، یعنی نگهداری چشم و گوش و زبان و دیگر اعضا از در افتادن به گناه و ناروایی . 3. روزه خواص خواص ، که افزون بر پرهیزهای یاد شده ، پرهیز از هر چیزی است خواه حرام یا حلال که ذهن و ضمیر را از خدا و یاد خدا غافل سازد .
۱۵. روزه داشتن تنها به پرهیز از خوردن و آشامیدن نیست ، که به پرهیز از گناهان نیز هست لذا بر روزه داران است که به هنگام روزه بکوشند تا چشم و گوش و زبان و سایر اندامشان در روزه باشد و از آنچه نمی باید و نمی شاید پرهیز نمایند .
۱۶. برترین و ارجمندترین روزه ها ، روزه ای است که انسان ، دل را از یاد جز خدا دور بدارد و از هر چه جز خدا پرهیز کند .
۱۷. حضرت محمد (ص): مردم ! ماه خدا همراه با برکت ، رحمت و مغفرت به شما روی کرده است ، ماهی که نزد خدا برترین ماههاست. در این ماه نفس هایتان تسبیح ، خوابتان عبادت ، عملتان پذیرفته و دعایتان مستجاب است.
۱۸. حضرت محمد (ص): ای مردم در ماه رمضان با نیتی راست و دلی پاک از خدای خویش بخواهید تا شما را در این ماه به روزه گرفتن و قرآن خواندن توفیق دهد .
۱۹. حضرت محمد (ص): ای مردم در ماه رمضان با گرسنگی و تشنگی روزه ، گرسنگی و تشنگی قیامت را به یاد آورید ، از فقیران و مسکینان دستگیری کنید و بزرگانتان را محترم بدارید .
۲۰. حضرت محمد (ص): ای مردم در ماه رمضان زبان هایتان را پاس بدارید ، چشمانتان را از آنچه نگریستن بدان روا نیست ، بپوشید و گوشهایتان را از آنچه شنیدن آن روا نیست، بربندید .
۲۱. حضرت محمد (ص): ای مردم در ماه رمضان از گناهان خویش توبه کنید ، به هنگام نماز دست نیاز به سوی خدا فرا برید که هنگام نماز برترین زمانی است که خداوند با نگاه مهر به بندگانش می نگرد ، دعایشان را می شنود ، سخنانشان را می پذیرد و خواسته شان را برمی آورد.
۲۲. ای مردم ، پشتتان از بار گناه سنگین شده ، در ماه رمضان با سجده ی طولانی آن را سبک سازید و بدانید که خداوند به بزرگی خویش سوگند یاد کرده تا نمازگزاران و سجده کنندگان را عذاب نکند و در قیامت به آتش گرفتارشان نسازد .
۲۳. حضرت محمد (ص): ای مردم در ماه رمضان هرکس روزه دار مومنی را افطار دهد، خداوند گناهانش را می بخشاید و پاداشی همچون پاداش آزادسازی بنده به او می بخشد.
۲۴. حضرت محمد (ص): ای مردم در ماه رمضان هر کس خلق و خوی خویش را نیکو سازد ، روزی که گامها بر صراط می لغزد ، به سلامت از صراط خواهد گذشت .
۲۵. حضرت محمد (ص): ای مردم در ماه رمضان هر کس بر زیر دستان خویش آسان گیرد ، خدا نیز در روز حساب بر او آسان خواهد گرفت .
۲۶. حضرت محمد (ص): ای مردم در ماه رمضان هر کس یتیمی را گرامی بدارد ، خداوند در قیامت گرامی اش خواهد داشت .
۲۷. حضرت محمد (ص): ای مردم در ماه رمضان هر کس با خویشان خود بپیوندد ، خداوند در قیامت بخشایش خویش را بدو خواهد پیوست و آنکه در این ماه از خویشان خود ببرد ، خداوند در قیامت رحمت خویش را از او خواهد برید .
۲۸. حضرت محمد (ص): ای مردم در ماه رمضان هر کس به نماز مستحب بپردازد ، خداوند از عذاب قیامت خلاصی اش خواهد داد و آنکه در این ماه فریضه و واجبی به جای آرد همچون کسی است که در ماههای دیگر هفتاد فریضه بجای آورده است .
۲۹. حضرت محمد (ص): ای مردم در ماه رمضان هر کس بر من درود فرستد ، خداوند در آن روز که میزان اعمال سبک می شود میزان اعمالش را سنگین می سازد .
۳۰. حضرت محمد (ص): ای مردم در ماه رمضان هر کس آیه ای از قرآن تلاوت کند پاداش او چونان کسی است که در دیگر ماهها همه ی قرآن را تلاوت کند
۳۱. حضرت محمد (ص): ای مردم در ماه رمضان دروازه های بهشت گشوده است ، از خدای خویش بخواهید که آنها را بر شما نبندد ، و دروازه های دوزخ در این ماه بسته است ، از خدای خویش بخواهید که آنها را بر شما نگشاید .
۳۲. حضرت محمد (ص): ای مردم در ماه رمضان برترین عمل ، پارسایی و پرهیز است از آنچه خدای حرام ساخته است .
۳۳. حضرت محمد (ص): در شب قدر درهای آسمانها گشوده می شود . هیچ بنده ای نیست که در این شب نماز بگزارد جز اینکه خداوند در برابر هر سجده ، برای او درختی در بهشت ذخیره کند ، و در برابر هر رکعت ، خانه ای در بهشت برای او برپا کند ، و در برابر هر آیه ، تاجی از تاجهای بهشتی ، در برابر هر تسبیح ، مرغی از مرغان بهشتی ..... و بسی از دیگر نعمتها و بخششها که جان را شادان می سازد و چشم را روشن می نماید ، روزی او می سازد.
۳۴. در شب قدر روزی بندگان ، عمر بندگان و سایر امور آنان از خوب و بد وخیر و شر تقدیر می شود ، در این شب قرآن فرود آمده است ، در این شب فرشتگان بر همه جای زمین فرود می آیند، بر مجلس و محفل مومنان می گذرند، بر آنان درود می فرستند و تا سپیده ی صبح دعاهای آنان را پاس می دارند .
۳۵. اعمال شب قدر : ذکر و دعا ، تفکر و به خود اندیشیدن ، غافل نماندن از خدا ، توسل به ائمه معصومین علیهم السلام ، تذلل و زاری به درگاه خداوند ، به جای آوردن دو رکعت نماز – در هر رکعت یک بار حمد و هفتاد بار قل هو الله بخواند و پس از سلام هفتاد بار استغفر الله و اتوب الیه بگوید - ، به جای آوردن صد رکعت نماز ویژه شب قدر .
۳۶. روزه داری عبارت است از اجرای یک برنامه کامل و منظم بهداشتی که در آن بهداشت جسم و روان هر دو مد نظر قرار دارد .
۳۷. روزه داری نه تنها به جها ت معنوی ، موجبات آرامش روحی را در افراد روزه دار فراهم می کند ، بلکه به واسطه افزایش هورمون هایی چون اندورفین ها که در زمان روزه داری سطح شان در خون بالا می رود ، شرایط روحی – روانی بهتری برای فرد ایجاد می نماید . این موضوع همچنین موجب آرامش و آسایش خاطر و نیز افزایش سطح هوشیاری و تمرکز در فرد روزه دار می شود .
۳۸. اصول صحیح تغذیه در ماه مبارک رمضان :
1. غذای مصرفی در ماه رمضان باید ساده باشد و نباید خیلی با غذای روزمره فرد روزه دار تفاوت کند .
2. در ماه رمضان نیز باید حتما همانند سایر اوقات سال ، سه وعده غذایی داشته باشید : افطار ، شام و سحری .
3. روزه داران باید از غذاهای متنوع استفاده نمایند تا نیازهای بدن تامین شود .
4. در فاصله افطار تا سحر ، آب فراوان ( 8 تا 12 لیوان ) باید نوشیده شود .
5. غذاهای پر فیبر ( حاوی الیاف طبیعی گیاهی ) استفاده شود .
6. خوردن آهسته غذا و جویدن کامل آن و نیز دست کشیدن از غذا پیش از سیر شدن کامل ، به عنوان اصول مهم غذا خوردن در ماه رمضان نیز باید رعایت شود .
7. در ماه رمضان حتما از انواع سبزیجات و میوه های مختلف استفاده شود .
8. از گوشتهای بدون چربی ، مرغ بدون پوست و لبنیات کم چرب استفاده شود .
9. از مصرف غذاهای آماده بیرون (فست فودها) مثل انواع ساندویچ ها ، پیتزا و الویه آماده خودداری شود .
10. غذاها را بصورت آب پز و پخته طبخ نموده و یا از روغن های مایع گیاهی استفاده شود .
11. حتما از کلسیم کافی استفاده شود (بصورت کلسیم موجود در مواد غذایی ، مکمل های غذایی و یا قرص).
۳۹. افطار کردن یکی از زیبا ییهای روزه داری است که در آن برکات فراوانی وجود دارد . در سنت پیامبر خدا (ص) تاکید فراوان بر افطار کردن در وقت مقرر و بلافاصله پس از اذان مغرب شده است . افطار بهتر است با آب ولرم و خرما باز شود . خوردن شیر گرم و مقداری نان به همراه پنیر و سبزی و نیز سوپ یا آش رقیق بهترین غذا برای افطار است .
۴۰. روزه داران کمی پس از صرف افطار بسیار ساده و سبک ، باید اقدام به صرف شام نمایند و تا پیش از خوابیدن 2 لیوان چای کم رنگ ، یک لیوان شیر و حداقل 2 عدد میوه (خصوصا سیب با پوست) نیز میل کنند .
۴۱. سحری نسبت به دو وعده افطار و شام ، باید وعده اصلی غذایی در ماه رمضان باشد . کمبود بیش از حد انرژی در افرادی که به غلط روزه بی سحری می گیرند سبب کاهش کارایی روزانه می شود . حذف وعده سحری همچنین منجر به پایین افتادن قند خون می شود که خود موجب کاهش قدرت یادگیری ، بی حوصلگی و خستگی خواهد شد .
۴۲. مصرف غذاهای حاوی کربوهیدراتهای پیچیده (مثل نان سبوس دار ، انواع غلات سبوس دار، سیب زمینی ، حبوبات و میوه ها و سبزیجات)در هنگام سحر و آب کافی در فاصله افطار تا سحر دو اصل اساسی در روزه داری صحیح می باشد.
۴۳. نوجوانان و جوانان هیچ گاه بدون سحری روزه نگیرند و از مصرف زولبیا و بامیه خصوصا در هنگام سحری و نوشابه های گازدار و مواد غذایی آماده در طول ماه مبارک رمضان خودداری نمایند.
۴۴. حضرت علی (ع) : کم خوری ، مایه گرامی داشتن بیشتر خویش است و تندرستی را دوام می بخشد .
۴۵. از وصایای حضرت علی (ع) به امام حسن (ع) :
1. ای فرزند ! تو را سفارش می کنم به ترس از یزدان و پرهیز از عصیان و ملازمت فرمان و آباد کردن دل به یاد او و چنگ زدن به ریسمان با بنیاد او .
2. به نیکی ها امر کن و خود از نیکوکاران باش ، و با دست وزبانت بدیها را انکار کن و بکوش تا از بدکاران دور باشی ، و در راه خدا آنگونه که شایسته است تلاش کن و هرگز سرزنش ملامتگران تو را از تلاش در راه خدا بازندارد.
3. در راه حق سختی ها را بپذیر و شکیبا باش و شناخت خود را در دین به کمال رسان ، خود را برای استقامت در برابر مشکلات عادت ده ، که شکیبایی در راه حق ، عادتی پسندیده است .
4. آن که ممات در ید اقتدار اوست ، همان است که حیات ، در کف اختیار اوست و آنکه آفریننده موجودات است همان است که میراننده ی کائنات است، و آنکه نابود کننده ی آنهاست همان است که بازگرداننده ی جانهاست، و آنکه به بلا مبتلا می کند همان است که از بند رها می کند .
5. ای فرزند! نفس خود را میان خود و دیگران میزان قرار ده ، پس آنچه را که برای خود دوست داری برای دیگران نیز دوست بدار و آنچه را که برای خود نمی پسندی برای دیگران نیز مپسند. ستم روامدار آنگونه که دوست نداری به تو ستم شود ، نیکوکار باش آنگونه که دوست داری به تو نیکی کنند .
6. بدان که خود بزرگ بینی و غرور ، مخالف راستی و آفت عقل است .
7. بدان ! راهی پر مشقت و بس طولانی در پیش روی داری و در این راه بدون کوشش بایسته و تلاش فراوان و اندازه گیری زاد و توشه و سبک کردن بار گناه ، موفق نخواهی بود . بیش از تحمل خود بار مسئولیت ها بر دوش منه که سنگینی آن برای تو عذاب آور است .
8. بدان که در پیش روی تو گردنه های صعب العبوری وجود دارد که در آن حال سبک باران به مراتب بهتر از سنگین باران است و آنکه کند رود حالش بدتر از شتاب گیرنده می باشد و سرانجام حرکت ، بهشت یا دوزخ خواهد بود پس برای خویش قبل از رسیدن به آخرت وسایلی مهیا سازو جایگاه خود را پیش از آمدنت آماده کن ، زیرا پس از مرگ ، عذری پذیرفته نمی شود و راه بازگشتی وجود ندارد .
9. به یقین بدان که تو به همه آرزوهای خود نخواهی رسید وبیشتر از زمان مرگت زندگی نخواهی کرد و تو در همان راهی هستی که پیشینیان تو بر آن بوده اند پس در بدست آوردن دنیا آرام باش و در مصرف آنچه بدست آوردی نیکو عمل کن ، زیرا چه بسا تلاش بیش از حد برای دنیا، که به نابودی اموال انجامد.
10. هرگز بر آرزوها تکیه نکن که سرمایه احمقان است و حفظ عقل ، پند گرفتن از تجربه هاست و بهترین تجربه آن است که تورا پند آموزد . پیش از آنکه فرصت از دست برود و اندوه ببار آورد از فرصتها استفاده کن .